Sơn bệt là gì? Kỹ thuật sơn bệt nhiều lớp trên đồ gỗ

Sơn bệt là gì, và vì sao những chiếc ghế khung trắng ngà, những bộ tủ áo viền kem trong nhà tân cổ điển lại hay dùng kiểu sơn này? Nói ngắn gọn, sơn bệt là lớp sơn màu đặc phủ kín bề mặt gỗ, không để lộ vân. Nghe đơn giản, nhưng đây lại là kiểu hoàn thiện khó giấu lỗi nhất, vì mọi vết lõm, vệt chà hay chỗ trám không phẳng đều hiện lên dưới lớp màu trơn. Bài này đi qua cách sơn bệt được làm tại xưởng M.O và cách chăm sóc bề mặt sau khi về nhà.

Sơn bệt là gì?

Trong nghề mộc, “sơn bệt” là cách gọi lớp sơn có màu che phủ hoàn toàn, khác với sơn trong (sơn lộ vân) chỉ phủ một lớp màng trong suốt hoặc hơi ngả màu lên mặt gỗ. Màu sơn bệt phổ biến trong nội thất tân cổ điển là trắng, trắng ngà, kem, xám nhạt, đôi khi là xanh hoặc đỏ đậm cho các món nhấn.

Lớp màu này có thể hoàn thiện ở độ bóng khác nhau: mờ, bán mờ, hoặc bóng. Độ bóng do lớp phủ trên cùng quyết định, không phải do bản thân lớp màu.

Khi nào nên chọn sơn bệt?

Sơn bệt hợp với những món đồ mà hình khối và đường chạm quan trọng hơn vân gỗ:

• Khung ghế, khung giường, khung sofa chạm cong, khi muốn đường cong nổi lên trên nền màu sáng.
• Tủ áo và tủ âm tường cần hòa cùng màu tường, phần nổi lên chỉ còn đường phào viền cánh và tay nắm.
• Đồ gỗ có dát vàng hoặc phủ nhũ bạc ở chi tiết chạm. Nền trắng ngà làm lớp vàng, bạc sáng rõ hơn hẳn so với nền gỗ tối.

Ngược lại, những mặt lớn có vân đẹp hoặc mặt Ghép Tranh Veneer thì nên để lộ vân và phủ sơn trong. Một món đồ có thể kết hợp cả hai: khung sơn bệt, mặt cánh lộ vân hoặc khảm hoa văn.

Quy trình sơn bệt nhiều lớp

Xử lý bề mặt

Vì màu đặc làm lộ mọi khuyết điểm, khâu chuẩn bị chiếm phần lớn công sức. Phôi gỗ sau khi lắp ráp được chà phẳng, các vết nứt nhỏ, lỗ đinh, khe mộng được trám kín, sau đó chà lại cho bằng với mặt gỗ xung quanh. Ở các khe chạm, thợ chà tay để không làm mất nét chạm.

Sơn lót

Lớp lót có hai việc: bịt các lỗ thớ gỗ và tạo nền đồng màu cho lớp màu bám. Sau khi lót khô, thợ chà mịn, soi đèn xiên để tìm chỗ còn gợn, trám lại và lót tiếp nếu cần. Với gỗ tự nhiên có tinh dầu, khâu lót càng phải kỹ, nếu không dầu trong gỗ có thể thấm lên làm ố màu sơn sau một thời gian.

Sơn màu

Màu được phun thành nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày. Lớp mỏng khô đều, ít chảy ở cạnh đứng và không đọng ở đáy khe chạm. Giữa các lớp vẫn chà nhẹ để bề mặt mịn dần lên.

Phủ bảo vệ

Lớp trên cùng là sơn phủ trong, quyết định độ bóng và khả năng chống trầy, chống ố. Ở các chi tiết dát vàng hay phủ nhũ bạc, thợ làm phần kim loại trước rồi mới phủ bảo vệ, để lớp vàng bạc không bị cọ mòn khi lau.

Sơn bệt và sơn PU bóng lộ vân khác nhau thế nào?

Hai kiểu này không đối lập. Sơn PU là tên một hệ sơn, có thể dùng cho cả lớp màu đặc lẫn lớp phủ trong. Cách gọi “sơn PU bóng” trong nhiều báo giá thường chỉ kiểu phủ trong để lộ vân, độ bóng cao, như mặt đảo bếp hay mặt tủ veneer trong các công trình biệt thự của M.O. So sánh nhanh:

• Thấy gì trên mặt gỗ: sơn bệt cho màu trơn đồng nhất; sơn lộ vân cho thấy rõ thớ và màu tự nhiên của gỗ.
• Yêu cầu phôi: sơn bệt cho phép dùng phôi có vân không đều vì sẽ được phủ kín, nhưng đòi hỏi trám và chà rất kỹ; sơn lộ vân cần chọn phôi đẹp vì mọi đường vân đều hiện ra.
• Khi trầy xước: vết trầy trên sơn bệt màu sáng dễ thấy hơn nếu chạm tới lớp gỗ bên dưới; trên mặt lộ vân, vết nhỏ lẫn vào vân gỗ.
• Dặm sửa: sơn bệt pha đúng mã màu có thể dặm cục bộ; mặt lộ vân bóng cao thường phải xử lý cả mảng để không loang.

Chăm sóc bề mặt sơn bệt tại nhà

Lau bụi hằng ngày bằng khăn mềm khô hoặc hơi ẩm, vắt thật kiệt. Không dùng nước tẩy, cồn hay khăn có hạt mài, vì chúng làm mờ lớp phủ và để lại vệt trên nền màu sáng. Màu trắng ngà dễ ngả vàng nếu nằm dưới nắng chiều chiếu trực tiếp nhiều năm, nên kéo rèm vào buổi chiều hoặc đặt đồ lệch khỏi vệt nắng.

Với vết bẩn bám ở khe chạm, dùng cọ lông mềm quét ra trước rồi mới lau. Những chỗ hay chạm tay như tay vịn ghế, tay nắm tủ nên lau thường xuyên hơn để mồ hôi không ngấm dần vào lớp phủ. Hướng dẫn chung cho đồ gỗ, anh/chị xem thêm bài cách bảo quản đồ gỗ tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Sơn bệt có che được gỗ xấu không?

Che được vân và màu, nhưng không che được gỗ yếu. Gỗ chưa sấy kỹ vẫn co ngót và làm nứt lớp sơn theo đường mộng. Vì vậy phôi cho đồ sơn bệt vẫn phải là gỗ tự nhiên đã sấy và ổn định như đồ lộ vân.

Sơn bệt mờ hay bóng thì bền hơn?

Độ bền chủ yếu nằm ở hệ sơn và số lớp phủ, không ở độ bóng. Mặt mờ giấu vân tay và vết xước nhỏ tốt hơn; mặt bóng dễ lau nhưng cũng dễ lộ vết.

Có thể đổi màu sơn bệt sau vài năm không?

Có thể, bằng cách chà bỏ lớp phủ cũ, lót lại và sơn màu mới. Việc này nên làm tại xưởng vì cần buồng sơn sạch bụi để bề mặt đạt độ mịn như ban đầu.

Xem mẫu màu sơn bệt trực tiếp

Màu trắng ngà, kem hay xám trên bảng màu in thường khác xa khi lên gỗ thật. M.O có mẫu sơn trên gỗ để anh/chị xem dưới ánh sáng thật tại showroom 42 Nguyễn Cơ Thạch, P. An Khánh, TP.HCM, hoặc tại xưởng Bà Điểm khi đặt lịch trước. Liên hệ 0919 443 733 (Mr. Thuần), hoặc xem dịch vụ thi công nội thất và các dự án đã bàn giao.